BIÊN GIỚI CỦA THEO ANGELOPOLOUS

the-suspended-step-02

Trong “The Suspended Step Of The Stork” có cảnh Alexander nhà làm phim tài liệu đi lên phía Bắc Hy Lạp, nơi tiếp giáp với biên giới Thổ Nhĩ Kỳ. Alexander đứng nhìn cây cầu gỗ hẹp nằm giữa khu rừng mờ sương. Ở chính giữa cầu sơn ba vạch kẻ màu da trời (Hy Lạp), trắng và đỏ (Thổ Nhĩ Kỳ). Xa xa phía bên kia đầu cầu, những tay lính Thổ cầm súng máy chờ đợi lẩn khuất trong sương mù. Bước thêm một bước, Alexander thành kẻ không tổ quốc. Bước thêm hai bước, ông ta thành kẻ đã chết.

Hy Lạp vốn là một nước thuộc bán đảo Balkan, không chỉ về địa lý mà còn cả dòng chảy văn hoá. Những mâu thuẫn hệ tư tưởng những năm chiến tranh Lạnh với âm mưu hòng đẩy Hy Lạp ra xa rời các nước Balkan vốn dưới chủ nghĩa cộng sản, chia rẽ tiềm thức người Hy Lạp để xích gần lại các giá trị phương Tây.

Những đường biên giới được lập nên, hiện diện chủ đạo trong bộ ba phim về biên giới Ulysses’ Gaze, The Suspended Step Of The Stork và Eternity And A Day của đạo diễn Theo Angelopolous. Sinh ra giữa thời loạn lạc của Hy Lạp, phim của Angelopolous phản chiếu rõ sự tổn thương nặng nề của đất nước mình. Một thế giới vụn vỡ của cầu, đường, núi non và biên giới.

Continue reading “BIÊN GIỚI CỦA THEO ANGELOPOLOUS”

Santorini và mùi của sự mục ruỗng

Santorini và mùi của sự mục ruỗng
Tôi chợt nhớ về những ngày trưa đầu hè đi bộ giữa những cầu thang khúc khuỷu quanh Oia, phóng xe lên tu viện Profiti Ilia gần Emporio (điểm cao nhất trên đảo Santorini). Khi dìm chân xuống nước lạnh khẽ rùng mình ở bãi biển Perissa và ngồi sau chiếc xe máy cà tàng của một gã địa phương ở Fira. Liệu có phải tôi sẽ trở thành một linh hồn tự do như những gì mình mường tượng và hằng mong đợi?

Continue reading “Santorini và mùi của sự mục ruỗng”

Mưa, buồn và nơi ẩm ướt nhất thế giới

(Viết ngày 10.09.2014)

 

s_c09_eghala05

Hôm nay tôi ra khỏi nhà lúc bảy giờ mười hai phút sáng. Mỗi tuần chỉ có hai ba ngày tôi phải ra ngoài sớm như vậy vì thật lòng mà nói, tôi không ưa dậy sớm nhất là vào lúc thời tiết ẩm ương đang chuyển từ “hè” mùa sang đông lạnh lẽo. Bất chấp ánh nắng nhẹ tênh và mờ đục như đang chiếu qua khung cửa sổ buông rèm trắng, cái không khí đặc quánh bởi những tàn dư của sương đêm chạm vào từng lỗ chân lông khiến tôi cảm nhận được mùa đông, mùa ẩm ướt đã thực sự đến sát bên mình. Mùa đông thứ bảy của tôi ở nước Đức. Hay tám? Chẳng quan trọng, dù có là năm nào thì mùa đông châu Âu cũng vẫn không hề dễ chịu – nỗi niềm than phiền của những kẻ rửng mỡ sống ở thế giới thứ nhất.

Bầu trời lúc này xám xịt một màu như thể có ai quẹt một đường sơn xám rẻ tiền thẳng băng lên trên đó. Phẳng lì. Không hình khối. Cái thứ màu xám đục vô hồn mà dù ta có nhìn vào nó bao lâu cũng không nghĩ ra nổi một thứ xúc cảm tích cực nào. Nhưng nói chung tôi cũng không có gì để phàn nàn về thời tiết của thành phố này. Chẳng phải quá đặc sắc gì nhưng ít nhất nó không đáng sợ như cái nơi trong bài viết này. Hơn nữa mọi thứ có thể đoán trước, mưa nắng gió chẳng g tùy tiện đột nhiên đến rồi lại đi một cách đáng ghét.

Continue reading “Mưa, buồn và nơi ẩm ướt nhất thế giới”

Phim đặt hàng nhà nước và tư duy phân tích

leni03
Leni Riefenstahl

Cái thứ tính cách con người mà tôi coi trọng nhất đó là tư duy phân tích. Ở thời đại này, người Việt Nam thiếu khả năng biện luận mà đa phần chỉ tiếp nhận thông tin một cách thụ động. Họ chia hai phe cho một vấn đề: chửi và chửi ngược lại bọn chửi. Đa phần những kẻ còn lại, họ sẽ bị dắt mũi bởi một trong hai phe.

Phần nhiều các vấn đề văn hóa, xã hội không bao giờ đơn giản và rành mạch trắng đen như thế. Ta phải phân tích và đánh giá một thông tin đã có theo những góc nhìn khác cho vấn đề đã đặt ra, dưới những ánh sáng khác nhau, dưới bối cảnh và lịch sử nhằm làm sáng tỏ và khẳng định lại tính chính xác của nó một cách lý trí, khoa học, không định kiến và đầy đủ logic cũng như dẫn chứng.
Muốn phản biện hay ủng hộ cái gì, trước tiên hãy hiểu rõ nó đi đã.

Vậy nên hôm nay ta thử nói về “phim đặt hàng bởi nhà nước” – vấn đề bị chê bai muôn thuở ở Việt Nam.

Continue reading “Phim đặt hàng nhà nước và tư duy phân tích”

Sách sáng thế của Sebastiao Salgado

Sách sáng thế của Sebastiao Salgado

 

Sách Sáng thế của thiên chúa nói về nguồn gốc của vũ trụ, nhân loại và đặc biệt là dân tộc Israel:

“Lúc khởi đầu, Thiên Chúa sáng tạo trời đất. Đất còn trống rỗng, chưa có hình dạng, bóng tối bao trùm vực thẳm, và thần khí Chúa bay lượn trên mặt nước. Thiên Chúa tạo ra ánh sáng và bóng tối tượng trưng cho ngày và đêm, cái “vòm” mà Ngài tạo ra để phân rẽ khối nước thì gọi là “trời”. Từ khối nước, ngài phân rẽ thành “đất” và “biển”; thực vật có mang hạt giống thì mọc trên khắp mặt đất. Ngày thứ bảy, Thiên Chúa đã hoàn thành công việc Người làm. Khi làm xong mọi công việc của Người, ngày thứ bảy, Thiên Chúa nghỉ ngơi.”

Rồi chúa trời tạo ra loài người để cai quản những công trình sáng tạo của mình mà không ngờ rằng, con người là giống loài sa đọa nhất mình từng tạo ra. Càng đông đảo thì tội lỗi của họ càng chất chồng và sinh sôi khắp mặt đất hủy diệt muôn loài. Để trừng phạt loài người, chúa trời đã ra lệnh cho Noah đóng con tàu Ark để đưa gia đình và các loài thú vật vào đó rồi tạo ra trận Đại Hồng Thủy hủy diệt thế giới, hòng tạo ra một thế giới mới, sạch sẽ và biết điều thiện điều ác.

Continue reading “Sách sáng thế của Sebastiao Salgado”

Đời anh chăn cừu

Đời anh chăn cừu

Có những người chẳng phải nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp qua trường lớp nhưng ảnh của họ mang lại cho tôi những tác động kỳ lạ. Những bước dạo chơi giữa thiên nhiên chẳng đơn thuần chỉ là đi dạo – nó trở thành một bản concerto của giai điệu và hình ảnh.

Tôi vô tình khám phá ra ảnh của Marco vào một buổi chiều cuối hè đầu thu. Ảnh của anh gợi tôi nhớ lại những kỷ niệm đẹp đẽ còn mới qua về nước Ý tuyệt sắc. Nhẹ nhàng nhưng sâu lắng những tấm ảnh đồng quê ngày thường của một gã chăn cừu cứ len lỏi trong tâm can khiến tôi cảm động. Những tấm ảnh hai chiều đã thoát ra khỏi khuôn khổ chật hẹp để trở thành một thực thể sống động: âm thanh buồn của bài Petrichor (Qualia) pha lẫn trong tiếng gió khẽ khàng cào qua tóc, mùi cỏ sực lên ẩm ướt hơi sương, mùi hôi lâu ngày sẽ quen của lũ cừu, ánh nắng le lắt xuyên qua sương mù trên đỉnh núi vắng. Cái dư vị quen thuộc của vùng cao nguyên Tuscany như hiện hữu và ập về trước mắt cùng một lúc khiến tim tôi có đôi chút loạn nhịp. Đẹp, yên bình và tĩnh lặng quá – có lẽ ý nghĩa và vẻ đẹp cuộc sống là đây.

Continue reading “Đời anh chăn cừu”