Majorca và Chopin

_dsc3103_w

Tựa tay vào lan can bụi bặm nằm ngoài vườn phòng tu số bốn trong đan viện của dòng tu Carthusian ở làng Valldemossa, tôi phóng mắt ra thung lũng gắt nắng. Nhiệt độ không cao lắm nhưng dưới cái nắng như đổ lửa, tôi cảm tưởng nếu không có nhà, không có cây, con người chỉ như những lũ kiến, oằn mình dưới lòng thương của một thế lực cao hơn. Giống như cuốn sách mô tả màu đỏ mà không dùng từ đỏ, Valldemossa khiến tôi chợt nhớ đến sa mạc dù nơi này không hề có cát.
Tôi nhớ đến Satzky trong Kara-Bugaz của Paustovsky và nỗi căm ghét sa mạc đến ám ảnh, sâu sắc, không một chút thương hại. Chỉ có con người mới có thể căm thù đến như vậy. Ông làm việc lâu năm ở miền Trung Á và là một trong những người đầu tiên khảo sát vịnh Kara-Bugaz. Satzky gọi sa mạc là cái nhọt và khối u ác đang gặm dần mặt đất, là sự tàn độc không tài nào hiểu nổi của thiên nhiên. Chỉ có điều, thời đấy Trung Quốc chưa hoàn thành xong Vạn Lý Trường Thành Xanh để chống lại quá trình hoang mạc hoá.

Continue reading “Majorca và Chopin”

Burning Man – xứ sở Utopia diệu kỳ nơi tận cùng thế giới

Victor-Habchy-18
Ảnh: Victor Habchy

Năm 1516 Sir Thomas Moore viết ra một cuốn sách bằng tiếng Hy Lạp tên Utopia kể về một hòn đảo biệt lập không tưởng ở biển Đại Tây Dương. Trên hòn đảo này tồn tại một xã hội mơ ước, một nơi không có tư hữu và chủ nghĩa tiền bạc, không phân chia giai cấp, giàu, nghèo, ai cũng lao động và ai cũng có cuộc sống hạnh phúc. Tư tưởng cơ bản nổi bật và có tính chất chủ đạo của More thông qua tác phẩm này cho rằng, nguyên nhân sâu xa của mọi tệ nạn xã hội, của áp bức và bất công trong lòng xã hội tư bản là chế độ tư hữu.

Trải qua nhiều năm tháng, định nghĩa Utopia đã biến đổi nhiều, và chúng ta có thêm Dystopia. Trái ngược với Utopia, thế giới Dystopia trong nhũng 1984 của George Orwell, Brave New World (Aldous Huxley), We của Yevgeny Zamyatin… những giá trị về con người, về tự do và luân lý bị đảo lộn để rồi sự suy tàn là một cái kết không thể tránh khỏi. Thế giới của chúng ta hiện giờ liệu có phải dystopia? Có lẽ không nếu xét trên định nghĩa của những từ ngữ vô tri, nhưng tự do trong xã hội hậu hiện đại của loài người cũng chỉ là một ảo ảnh sáng lấp lánh không hơn không kém.

Còn nếu bạn không tin tôi, hãy đến với Burning Man – lễ hội được tổ chức hàng năm ở sa mạc Black Rock (Nevada, Mỹ). Burning Man bắt đầu vào ngày thứ Hai cuối cùng của tháng Tám và kết thúc ngày thứ Hai đầu tiên của tháng Chín, cũng trùng hợp là ngày lễ Lao động Mỹ. Đến đây, bất kể bạn là ai, làm gì, bao nhiêu tuổi, quốc tịch nước nào, màu da, giới tính đều không quan trọng. Đến đây, câu đầu tiên họ nói với bạn, súc tích và rắn rỏi nhưng đầy chân thành: “Chào mừng về nhà.”

Continue reading “Burning Man – xứ sở Utopia diệu kỳ nơi tận cùng thế giới”

BIÊN GIỚI CỦA THEO ANGELOPOLOUS

the-suspended-step-02

Trong “The Suspended Step Of The Stork” có cảnh Alexander nhà làm phim tài liệu đi lên phía Bắc Hy Lạp, nơi tiếp giáp với biên giới Thổ Nhĩ Kỳ. Alexander đứng nhìn cây cầu gỗ hẹp nằm giữa khu rừng mờ sương. Ở chính giữa cầu sơn ba vạch kẻ màu da trời (Hy Lạp), trắng và đỏ (Thổ Nhĩ Kỳ). Xa xa phía bên kia đầu cầu, những tay lính Thổ cầm súng máy chờ đợi lẩn khuất trong sương mù. Bước thêm một bước, Alexander thành kẻ không tổ quốc. Bước thêm hai bước, ông ta thành kẻ đã chết.

Hy Lạp vốn là một nước thuộc bán đảo Balkan, không chỉ về địa lý mà còn cả dòng chảy văn hoá. Những mâu thuẫn hệ tư tưởng những năm chiến tranh Lạnh với âm mưu hòng đẩy Hy Lạp ra xa rời các nước Balkan vốn dưới chủ nghĩa cộng sản, chia rẽ tiềm thức người Hy Lạp để xích gần lại các giá trị phương Tây.

Những đường biên giới được lập nên, hiện diện chủ đạo trong bộ ba phim về biên giới Ulysses’ Gaze, The Suspended Step Of The Stork và Eternity And A Day của đạo diễn Theo Angelopolous. Sinh ra giữa thời loạn lạc của Hy Lạp, phim của Angelopolous phản chiếu rõ sự tổn thương nặng nề của đất nước mình. Một thế giới vụn vỡ của cầu, đường, núi non và biên giới.

Continue reading “BIÊN GIỚI CỦA THEO ANGELOPOLOUS”

Santorini và mùi của sự mục ruỗng

Santorini và mùi của sự mục ruỗng
Tôi chợt nhớ về những ngày trưa đầu hè đi bộ giữa những cầu thang khúc khuỷu quanh Oia, phóng xe lên tu viện Profiti Ilia gần Emporio (điểm cao nhất trên đảo Santorini). Khi dìm chân xuống nước lạnh khẽ rùng mình ở bãi biển Perissa và ngồi sau chiếc xe máy cà tàng của một gã địa phương ở Fira. Liệu có phải tôi sẽ trở thành một linh hồn tự do như những gì mình mường tượng và hằng mong đợi?

Continue reading “Santorini và mùi của sự mục ruỗng”

Mưa, buồn và nơi ẩm ướt nhất thế giới

(Viết ngày 10.09.2014)

 

s_c09_eghala05

Hôm nay tôi ra khỏi nhà lúc bảy giờ mười hai phút sáng. Mỗi tuần chỉ có hai ba ngày tôi phải ra ngoài sớm như vậy vì thật lòng mà nói, tôi không ưa dậy sớm nhất là vào lúc thời tiết ẩm ương đang chuyển từ “hè” mùa sang đông lạnh lẽo. Bất chấp ánh nắng nhẹ tênh và mờ đục như đang chiếu qua khung cửa sổ buông rèm trắng, cái không khí đặc quánh bởi những tàn dư của sương đêm chạm vào từng lỗ chân lông khiến tôi cảm nhận được mùa đông, mùa ẩm ướt đã thực sự đến sát bên mình. Mùa đông thứ bảy của tôi ở nước Đức. Hay tám? Chẳng quan trọng, dù có là năm nào thì mùa đông châu Âu cũng vẫn không hề dễ chịu – nỗi niềm than phiền của những kẻ rửng mỡ sống ở thế giới thứ nhất.

Bầu trời lúc này xám xịt một màu như thể có ai quẹt một đường sơn xám rẻ tiền thẳng băng lên trên đó. Phẳng lì. Không hình khối. Cái thứ màu xám đục vô hồn mà dù ta có nhìn vào nó bao lâu cũng không nghĩ ra nổi một thứ xúc cảm tích cực nào. Nhưng nói chung tôi cũng không có gì để phàn nàn về thời tiết của thành phố này. Chẳng phải quá đặc sắc gì nhưng ít nhất nó không đáng sợ như cái nơi trong bài viết này. Hơn nữa mọi thứ có thể đoán trước, mưa nắng gió chẳng g tùy tiện đột nhiên đến rồi lại đi một cách đáng ghét.

Continue reading “Mưa, buồn và nơi ẩm ướt nhất thế giới”

Đời anh chăn cừu

Đời anh chăn cừu

Có những người chẳng phải nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp qua trường lớp nhưng ảnh của họ mang lại cho tôi những tác động kỳ lạ. Những bước dạo chơi giữa thiên nhiên chẳng đơn thuần chỉ là đi dạo – nó trở thành một bản concerto của giai điệu và hình ảnh.

Tôi vô tình khám phá ra ảnh của Marco vào một buổi chiều cuối hè đầu thu. Ảnh của anh gợi tôi nhớ lại những kỷ niệm đẹp đẽ còn mới qua về nước Ý tuyệt sắc. Nhẹ nhàng nhưng sâu lắng những tấm ảnh đồng quê ngày thường của một gã chăn cừu cứ len lỏi trong tâm can khiến tôi cảm động. Những tấm ảnh hai chiều đã thoát ra khỏi khuôn khổ chật hẹp để trở thành một thực thể sống động: âm thanh buồn của bài Petrichor (Qualia) pha lẫn trong tiếng gió khẽ khàng cào qua tóc, mùi cỏ sực lên ẩm ướt hơi sương, mùi hôi lâu ngày sẽ quen của lũ cừu, ánh nắng le lắt xuyên qua sương mù trên đỉnh núi vắng. Cái dư vị quen thuộc của vùng cao nguyên Tuscany như hiện hữu và ập về trước mắt cùng một lúc khiến tim tôi có đôi chút loạn nhịp. Đẹp, yên bình và tĩnh lặng quá – có lẽ ý nghĩa và vẻ đẹp cuộc sống là đây.

Continue reading “Đời anh chăn cừu”